Ўзбекистон Халқ Ҳаракати

Ўлчак — миқёс, маблағ — пул

Ўлчак — миқёс, маблағ — пул
03 Mayıs 2017 - 9:00 'да юкланди ва 2033 марта ўқилди.

Маҳмудхўжа БЕҲБУДИЙ

МАҚОЛАЛАР
(70)

ЎЛЧАК — МИҚЁС, МАБЛАҒ — ПУЛ

Кейинги замонларға франсуз донишмандлари ўлчов — газ тўғрисиға бир қоида вазъ қилгандурки, гўё барча олам аҳли ўшал ўлчовни истеъмол қилмакға мажбурдур.

«Курраи арз»[1], «доираи нисф ан-наҳорий»[2] ни гўё ўлчаб, илми ҳисоб ила мазкур доирани тўртдан бир масоҳатини билиб «рубъи доира»[3]ни ўн милйўндан бирини отини бир «метру» атабдурларки, доираи нисф ан-наҳорни қирқ милйўндан бирини масоҳасини тўли эътибор қилиниб, «метру» атабдурлар.

Яна бир метру ўн детсиметр, юз сантиметр, минг миллиметрға тақсим топиладур. Бир «метру» Русия ҳисобиға 22,5 вершўк бўладур. Минг метру бир «километру», ўн минг километру бир мирёметру аталадур. Бизни Русияни «вёрст» — чақирими беш юз сажин, ҳар сажин уч аршин ё етти фут, ёинки икки метру ҳам 13 9/20 сантиметрға ҳисоб топиладур. Бир аршин ўн олти вершўк, ё 28 дюйм, 3/20 ёинки 71 сантиметрға баробардур.

Шул миқёс бўйинча бизни бир вёрст бир километру ҳам 66 4/0 метруға баробар бўладур. Ва бизнн бир мураббаъ чақирим 25 минг мураббаъ сажиндурки, бир мураббаъ километру ҳам 13160 мураббаъ метруга баробардур. Бир сажин мураббаъ 9 аршин мураббаъ ё 49 фут мураббаъ, ё 4 метру мураббаъ ҳам 55 детсимстра мураббаъ ҳам 25 1/2 сантиметра мураббаъдур.

Бир десатин 2400 сажин мураббаъ ё 21600 аршин мураббаъ, ё 10924 метру мураббаъ, 40 детсиметру мураббаъдур.

Шариатға газ урфи мўътабар, аммо ҳар мамлакатни урфи гази бир-бириға тўғри келмайдур.

Чунончи: Самарқанд гази 18 вершўкдан 20 ғача, Фарғона ва Тошканд гази 16 вершўкдан 20 ғача ва ер юзидаги ҳар мамлакатни гази бир-биридан фарқликдур. Бу газлар ҳозир фақат ҳавуз ва ерларни одамлар орасиға ўлчанмоқиға истеъмол бўладур…

(Давоми бор)

[1]   Ер курраси.
[2]   Меридиан.
[3]   Квадрант.

Etiketler :
Хабарга ўз изоҳингизни қолдиринг

Сўнгги хабарлар
ЕХҲТ анжуманида расмийлар Б.Абдуллаев ҳақидаги саволларни очиқ қолдирди
Бобомурод Абдуллаевнинг онаси: ‘Болам, қўрқма! Мен сени тўғри ўстирганман’
Интиқор (Қорабозорчилик)
Давлат тўнтаришида айбланаëтган журналистнинг онаси Мирзиëевдан ëрдам сўради
Муҳаммад Солиҳ: Мустақил журналист Бобомурод Абдулла (Усмон Ҳақназар) ва Акром Маликов (Абдуллоҳ Нусрат)нинг ҳибсга олиниши ҳақда мулоҳазалар
Давлат адвокати журналист Абдуллаевнинг онасидан пул сўради
МХХ ертўласида қолаётган журналистнинг онаси Мирзиёевдан ёрдам сўради
БМТнинг диний эксперти: Мамлакатда виждон, фикр, дин ёки эътиқод эркинлиги ҳаддан зиёд тартибга солинади
Қирғизистон президентлик сайловларида Сўўрўнбай Жээнбеков ғалаба қозонди
Журналист Бобомурод Абдуллаевнинг онаси, ўғли билан кўришишга рухсат беришини сўраб терговчига ариза билан мурожаат қилган, аммо жавоб олмаган
Ўхшаш хабарлар