Ўзбекистон Халқ Ҳаракати
buy Instagram likes web tasarm instagram takipi satn al

Ичан қалъанинг қисқача тарихи

Ичан қалъанинг қисқача тарихи
01 Haziran 2019 - 12:14 'да юкланди ва 559 марта ўқилди.

Ичан қалъа — Ўрта Осиёдаги йирик ва ноёб меъморий ёдгорлик. Хиванинг ички қалъа (Шаҳристон) қисми. И.қ. шаҳарнинг Дишан қалъа (ташқи қалъа) қисмидан кунгурадор девор билан ажратилган. У Хива работи (Дишан қалъа)дан баланд қўрғонтепага ўхшаб кўринади. Ичан қальага 4 дарвоза (Боғча дар-воза, Полвон дарвоза, Тош дарвоза, Ота дарвоза)дан кирилган.

Хоразм халқ меъморлигининг ажойиб обидалари: мадраса, масжид, сарой ва миноралар, асосан, Ичан қальада. Ундаги меъморий ёдгорликларнинг яратилиш тарихи, асосан, 4 даврга тааллуқли: биринчиси Хоразмнинг қадимги давридан то мўғуллар истилоси даврига қадар, бу даврдан Кўқна аркнинг ғарбий девори, қалъа деворининг шимолий шарқий бурчагидаги қадимги даврга мансуб бурж ва қалъа девори қоддиқлари сақланиб қолган. Иккинчиси Хоразмнинг 1220 й.даги мўғуллар истилосидан кейин тикланиш даври. Бу даврда Сайид Аловуддин мақбараси ва бошқа маҳобатли бинолар қурилган. Учинчи даври 16—17-асрларга тўғри келади. Шу пайтда (Абулғозихон ва Асфандиёрхон ҳукмронлик даври) Ичан қальада Анушахон ҳаммоми (1657), пешайвонли Оқ масжид (1675), Хўжамбердибек мадрасаси (1688) кабилар бунёд этилди, Кўҳна арк истеҳкомлари мустақкамланди, кўринишхона (хоннинг қабулхонаси) қурилди (1686—88). Бухоро билан Эрон ўртасида Хива хонлиги учун бошланган уруш натижасида (18-асрнинг 1-ярми) Ичан қальа. ва умуман Хива шаҳри қаттиқ шикастланди (Хива бир қанча вақт Эронга тобе вилоят бўлиб турди).

Тўртинчи даври 18—20-асрларни ўз ичига олади. Бу даврда Ўрта Осиё маҳаллий меъморлиги анъаналари асосида масжид, Мадраса, тим ва тоқилар қурилди. Ота дарвозадан Полвон дарвозагача катта йўл ўтказилди. 18-аср охирида Жума масжид қайта қурилди ва унинг ёнида баланд минора қад кўтарди. Ичан қальанинг ҳароба деворлари тикланди, бир қанча иморатлар таъмир қилинди. 1840—12 й.ларда икки қаватли Қутлуғ Мурод Иноқ мадрасасига қаратиб тим ва тоқилар қурилди. Муҳаммад Раҳимхон (1806—25), Оллоқулихон (1825—42), Муҳаммад Аминхон (1845—55) ҳукмронлиги даврида Ичан қальада қурилиш авж олди. Муҳташам сарой, мадраса, мақбаралар барпо этилди: Кўҳна арксат сарой қурилиши тугалланди. Янги ва катта Тош ҳовли саройи қурилди. Полвон дарвозага яқин қўрғон деворининг бир қисми бузилиб, ўрнига Оллоқулихон карвон саройи, мадрасаси ва тими қурилди, халқ ижодининг ажойиб намунаси Паҳлавон Маҳмуд мақбараси қад кўтарди. Араб Муҳаммадхон ва Муса Тура мадрасалари ҳам шу даврда яратилди. Муҳаммад Аминхон Ичан қальанинг ғарбий қисмига — Кўҳна арк ёнига Калта минор номи билан машҳур бўлган минора қурдирди. Бу минора гарчи битказилмай қолган бўл-сада, Ичанқальа мужассамотида катта ўрин тутади.

Ичан қальа қурилишида Хива меъморлари Ўрта Осиёда қадимдан қўлланиб келган услуб — иншоотларни рўпарама-рўпара қуриш услуби (“қоʻш”)дан фойдаланишган. Маcалан, Оллоқулихон мадрасаси билан Қутлугғ Мурод Иноқ мадрасаси, Шерғозихон мадрасаси билан Паҳлавон Маҳмуд мақбараси шу услубда қурилган. Ичан қальа меъморлигининг яна бир ўзига хос хусусияти биноларнинг алоҳида ансамбл ҳолида қурилганлиги. Масалан, Жума масжид ёнидаги иккита кичик Мадраса, Муҳаммад Амин Иноқ ва Матпанобой мадрасаси ҳамда Матниёз девонбеги мадрасаси анча йирик ансамблдир. Полвон дарвоза олдидаги бир неча масжид ва мадрасалар, ҳаммом, тоқи, карвонсарой ва хон саройи ўзига хос ансамблни ташкил этади. Қутлуғ Мурод Иноқ билан Оллоқулихон мадрасаси, Тош ҳовли билан Оқ масжид ўртасидаги майдонча шу ансамблнинг мужассамот марказидир.

Ияан қальа меъморий ёдгорликлари ёғоч ўймакорлиги, сангтарошлик, ганчкорлик, сиркор сопол ва бошқа ранг-баранг наққошлик безаклари билан безатилган. Ичан қальа ансамбли меъморий ёдгорлик сифатида муҳофазага олиниб, музейга айлантирилган (1961). 1990 йилдан у Бутун жаҳон ёдгорликлари рўйхатига киритилган.

1997 й.да Хива шаҳрининг 2500 йиллиги муносабати билан асосий йўналишларда жойлашган ёдгорликларни мунтазам равишда таъмирлаш, тиклаш ишлари олиб борилди.

facebook.com

Etiketler :
Хабарга ўз изоҳингизни қолдиринг

Сўнгги хабарлар
Ўхшаш хабарлар
xxx video gratis porno italiano
paykasa instagram takipi hilesi instagram followers free followers ak bys ak etme bys shell indir php shell hacklink hacklink al hacklink satn al denizli escort tempobet giri altanya escort bayan ankara escort bayan maltepe escort umraniye escort eskiehir escorteskiehir escort eskiehir bayan escorteskiehir escort

rokettube