Ўзбекистон Халқ Ҳаракати
buy Instagram likes web tasarm instagram takipi satn al

Украинада қолиб кетган ўзбеклар тақдирига назар…

Украинада қолиб кетган ўзбеклар тақдирига назар…
12 Temmuz 2019 - 8:43 'да юкланди ва 304 марта ўқилди.

УКРАИНАДА ҚОЛИБ КЕТГАН ЎЗБЕКЛАР ТАҚДИРИГА НАЗАР…

«Труд» газетасининг 1992 йил 4 июнь сонида «Топшириқ бўйича отув ёки большевиклар бу ишни қандай амалга оширишган?» сарлавҳали катта мақола берилган. Асосан архив ҳужжатларидан иборат бўлган бу мақолада собиқ иттифоқда 1937-38 йиллардаги сталинча қатағон қандай бошланганлиги баён этилган. Унда партия архивидаги пўлат сандиқда узоқ йиллар сақланган, мутлақо махфий саналган қуйидаги ҳужжат билан танишиш мумкин:

Бутунитифоқ Коммунистик (большевиклар) партияси Марказий Қўмитаси № 11 51 94 1937 йил 3 июль.

Ўртоқ ЕЖОВга, вилоятқўм, ўлкақўм, Миллий Компартиялар Марказий Комитетлари котибларига
Марказий Қўмита Сиёсий бюроси мажлисининг 1937 йил 2 июлдаги 61-баённомасидан кўчирма

ҚАРОР

Советларга қарши унсурлар тўғрисида.

Вилоят, ўлка қўмиталари, миллий Компартиялар Марказий Қўмиталари котибларига қуйидаги телеграмма юборилсин:

«Шу нарса аниқландики, ўз вақтида турли вилоятлардан шимолий ва Сибирь туманларига сургун қилинган, кейин сургун вақти тугагач, ўз вилоятларига қайтган собиқ қулоқлар ва жиноятчиларнинг катта қисми колхоз ва совхозларда, транспортда ва саноатнинг айрим соҳаларида советларга қарши турли хил ҳаракатлар ва қўпорувчилик ишларининг ташаббускори бўлмоқдалар.

ВКП(б) Марказий Қўмитаси барча вилоят ва ўлка ташкилотлари котибларига, НКВДнинг вилоят, ўлка ва республика вакилларига ватанига қайтган барча қулоқларни ва жиноятчиларни рўйхатга олишни, уларнинг энг душманлик кайфиятида бўлганларини дарҳол ҳибсга олиб, ишини маъмурий тартибда учлик (тройка)да кўриб чиқиб, отиб ташлашни тавсия этади, қолган кам фаолроқ, лекин душман унсурлар қайта рўйхатдан ўтказилиб, НКВД кўрсатган туманларга сургун қилинсинлар.

ВКП(б) МК беш кунлик муддатда Марказий Қўмитага учликлар таркибини, шунингдек, отилиши ҳамда сургун қилиниши лозим бўлган кишилар рўйхатини тақдим этишни таклиф қилади.

МК котиби СТАЛИН».

Шундан кейин барча вилоятлар ва ўлкаларда вилоят ва ўлка партия қўмитаси биринчи котиби, прокурор ва НКВД бўлими бошлиғидан иборат учликлар тузилди. СССР ички ишлар вазири Ежов махфий равишда ҳар бир республика, йирик шаҳарлар ва вилоятларда одамларни ҳибсга олиб, отиш ва сургун қилиш бўйича режа (разнарядка) белгилади. Масалан, шу режага биноан, Ўзбекистондан 4750 нафар, Москва вилоятидан 35000 нафар, Одессадан 4500 нафар, Грузиядан 5000 нафар киши отилиши ва сургун қилиниши керак эди. Шундай қилиб, яна қама-қама бошланди.

1937 йилнинг августи рўза ойи эди. Херсон вилоятининг Ястреба хуторида яшаётган ўзбеклар ҳам рўза тутиб, шомдан сўнг хутордаги уйлардан бирида таровеҳ намозини ўқишаётган эди. Шунда бу уйни НКВД ходимлари ўрашди. Намоз ўқиётганларнинг ҳаммасини тинтув қилишиб, қўлларини орқаларига боғлашиб, ҳибсга олишди. Булар орасида Амириллахон ва Абдулҳамид Амирсаидовар ҳам бор эди. Уларга: «Сизлар тўпланиб, денгиз орқали Туркияга қочиб ўтиб кетиш режасини тузяпсизлар», — деб айб қўйишди. Ҳибсга олинганларнинг бир қисми отилди, ака-ука Амирсаидовларга эса 10 йилдан қамоқ жазоси берилди.

Ўша кунларда Херсон вилоятидаги ўртаосиёликлар яшаётган бошқа туманлар ва хуторларда ҳам одамлар ҳибсга олинди.

Ака-ука Амирсаидовлар қамоқ жазосини «қўнғироқдан-қўнғироққача» ўтаб, Ўзбекистонга қайтишди. Амириллахон ака анча йиллар собиқ Қорасув туманидаги Жданов номидаги жамоа хўжалигида бухгалтер ёрдамчиси бўлиб ишлади. Абдулҳамид ака эса Янгийўлдаги мактаблардан бирида муаллимлик қилди. Амириллахон ака 1974 йилда, Абдулҳамид ака 1992 йилда оламдан ўтишди.

Раҳимжон ака Ёқубжон бундай дейдилар:

— 1992 йил апрель ойида бир кишидан тасодифан Абдулҳамид ака қазо қилганлигини эшитиб қолдим. Қилаётган ишимни йиғиштириб, Янгийўлга — устозим уйига бордим. Дафн маросимида қатнашиб, марҳумни ўз қўлим билан лаҳадга қўйдим.

Амириллахон ака билан Абдулҳамид ака мен учун ота-онамдай азиз инсонлар эдилар.

Алиназар Эгамназаров

facebook.com

Etiketler :
Хабарга ўз изоҳингизни қолдиринг

Сўнгги хабарлар
Ўхшаш хабарлар
xxx video gratis porno italiano
paykasa instagram takipi hilesi instagram followers free followers ak bys ak etme bys shell indir php shell hacklink hacklink al hacklink satn al denizli escort tempobet giri altanya escort bayan ankara escort bayan maltepe escort umraniye escort eskiehir escorteskiehir escort eskiehir bayan escorteskiehir escort

rokettube