O’zbekiston Xalq Harakati
buy Instagram likes web tasarm instagram takipi satn al

Amir Temurning mo'g'ullarga va mahalliy urushqoq hukmdorlarga qarshi qo'llagan harbiy hiylalari

Amir Temurning mo'g'ullarga va mahalliy urushqoq hukmdorlarga qarshi qo'llagan harbiy hiylalari
21 Temmuz 2019 - 6:00 'da yuklandi va 367 marta o'qildi.

AMIR TEMURNING MO'G'ULLARGA VA MAHALLIY URUShQOQ HUKMDORLARGA QARShI QO'LLAGAN HARBIY HIYLALARI
(“Temur tuzuklari”misolida)

XIV asrning 50-60 yillari milliy tariximizning eng og'riqli kechmishlaridan biridir.

IX-XII asrlarda buyuk saltanatlari, moddiy-ma'naviy madaniyati bilan butun dunyoni hayratga solgan Markaziy Osiyo mo'g'ullar bosqini tufayli shu qadar katta yo'qotishlar ko'rdiki, bu inqirozlar qariyb 150 yil davom etib keldi. Ilgarigi buyuk davlatchilik bushigi bo'lgan va uning markazi bo'lgan muazzam shaharlar vayronaga aylantirilgan, kutubxonalar yoqilgan, irrigatsiya inshootlari buzilgan, hunarmandchilik, savdo, barcha hayot jabhalari kasodga uchragandi.

Bu davrda mo'g'ullar va mahalliy boshboshdoq, tarqoq, bir-biri bilan tinimsiz urushlar olib boradigan, xalqning sho'rini quritadigan hokimlarining zo'ravonligi avjiga chiqqan edi.

Mana shu og'ir damlarda ona vatanimizdagi adolatsizlik va zulmga qarshi maydonga Sohibqiron Amir Temur kirib keladi.

Uning g'alabalariga o'zi tomonidan ishlab chiqilgan hayratga sazovor harbiy hiyla-strategiya va taktikalar bosh omil bo'lib xizmat qilgan. U hatto Temur Qarshi qal'asini zabt etishda ikki yuz qirq uch kishi bilan o'n ikki ming otliq askarni enggandi.

U agar bu dushmanlarga to'g'ridan to'g'ri qilich yalang'ochlab chiqaverganda bu darajaga etishi amri mahol edi. Amir Temur faoliyatining boshidanoq dushmanlariga psixologik hujum qilishni odat qilib oladi. Xususan, Ilyosxo'ja Movarounnahrga o'ttiz ming qo'shin bilan bilan yurishni boshlab yuborgan davrda Amir Temur Ilyosxo'jada qo'shinining ko'pligi haqida tasavvur uyg'otish va dushmanni psixologik jihatdan qo'rqitish, ilojdi boricha ularni mamlakatdan katta urushlarsiz chiqarib yuborrish choralarini ko'ra boshlaydi. U bu borada quyidagicha harbiy hiyla ishlab chiqqan: Tasarrufida o'ttiz ming qo'shini bo'lgan Ilyos Xojaqo'shiniqarshisidagi ko'prik boshiga o'zining ikki ming otliq askarini joylashtiradi va Amir Temurning o'zi besh ming otliq bilan daryodan o'tib, Ilyos Xoja lashkari tepasidagi toqqa chiqib o'rnashib oladi va kechasi bilan o'z askarlariga ko'p joylardan gulxan yoqib, olov va tutun bilan vahima soladi. Bu hiyla dushman qo'shiniga qattiq ta'sir qiladi, ular “Amir Temur juda ko'p qo'shin bilan qarshi hujumga kiradi” deb o'ylaydi, ruhan tushkunlik va qo'rqinch iskanjasida qoladi.

Ular vahima bilan g'aflatda yotganda Amir Temur tun panasida to'rt tomondan ularning ustiga hamla qilgadi, Jeta lashkari o'zini yig'ib, qo'shinini tartibga keltirguncha bahodir yigitlar ularni to'zitib tashlaydi. Amir Temur bilan bo'lib o'tgan birinchi katta jangda Ilyos Xo'ja lashkarini engib, undan keyin dushman qarorgohini qurshab olgan, vaqti-vaqti bilan ularga hujum qilib, tinkasini quritgani tufayli dushman daryodan o'tib qaytib keta boshlaydi. Shu tariqa ularning hujumi sindiriladi. Amir Temur mana shu jangda g'alabani qo'lga kiritadi. Bu mag'lubiyat uchun mo'g'ullar yana O'rta Osiyoga keladi va 1365 yilning may oyida ular o'rtasida Loy jangi bo'lib o'tadi. Amir Temur jangda engilgan bo'lsa ham yana kuchlarni qayta to'plab ularni Movarounnahrdan butunlay quvib yuborishga muvaffaq bo'ladi.

Endi Amir Temurning oldida o'ziga bino qo'ygan boshqa amirlardan ham o'zini ulug'roq bilayotgan amirlarni itoat ettirib, bo'ysundirishga e'tibor qaratadi. O'sha paytda Amir Bayon Sulduzning o'g'li amir Shayx Muhammad o'zini ulug' amir deb hisoblardi. Amir Temur uning (ko'nglini topib), o'z tomoniga og'dirib oldi, etti qo'shinga boshliq atab, o'ziga mute va mulozim qildi. Mazkur qo'shinlarning amirlaridan har qaysisiga viloyat in'om etdi.

O'sha davrda Amir Boyazid Jaloyir Xo'jand viloyatining hokimi edi. Amir Temur qancha u bilan do'stlashishga harakat qilsa ham uning do'stligini qabul qilmadi. Alaloqibatda Amir Temur shunday hiyla ishlatadiki, Amir Boyazid Jaloyirga o'z ulusining odamlari qarshi chiqib, Amir Temur huzuriga uni kishanlab keltirganlar. Amir Temur unga iltifot ko'rsatgan va o'zining hamkoriga aylantirgan.

Amir Temurga qarshi isyon tug'ini ko'targan nayman urug'idan bo'lgan, Shibirg'onot viloyatini bosib olgan, o'z davrining kuchli sarkardasiga boshqa viloyat berib, o'ziga sodiq navkar qilib olgan.

Navbatda urushqoq Badaxshon hokimlari turardi, ularning ko'ngliga yo'l topishning go'yo iloji yo'q edi. Amir Temur bu holatda ularning har biri bilan turli kelishuvlar qilgan, ya'ni hiylar bilan ularni urushtirib qo'ygan, natijada ular bir-birlari bilan urushib ketgan va alaloqibat Amir Temurga bo'ysungandi. Kayxusrav Xuttalon viloyatini va O'ljaytu Apardiy Arhang viloyatini tasarruflarida tutardilar. Shu paytda Amir Temur nozik taktik siyosat yuritadi. Amir Temur Kayxusravga O'ljaytu Apardiyning viloyatini bosib olishi uchun madad jo'natadi U borib O'ljaytu Apardiyning viloyatini zabt etadi. Oqibatda O'ljaytu Apardiy Amir Temur huzuriga keladi va unga bo'ysunadi.

Bu amirlar ichida Amir Xizr Yasuriy ham katta salohiyat va kuchga ega bo'lib, uni bo'ysundirish ham Amir Temurga oson bo'lmagan.

Amir Temur ilgaritdan bir-biri bilan yovlashib kelayotgan Kayxusrav bilan O'ljaytu Apardiyni o'zaro yarashtirgan. Bularga yordamchi kuch yo'sinida bir to'da kishi qo'shgan. Ikkovlari birlashib, yasuriylarga hujum qilib, uni engganlar. Amir Xizr (Yasuriy) ojiz qolib Amir Temur huzuriga kelgan va u ham Amir Temurning xizmatiga kirgan. Amir Temurning qudrati kundan-kunga kuchayib borayotganini ko'rgan Amir Husayn Amir Temurning kuchayib ketishidan xavfsiraydi va hiyla-nayrang bilan Qarshi qal'asini uning tasarrufidan olib qo'yadi. Bunga javoban Amir Temur ham bir hiyla ishlatadi.

U o'zini Xurosonga ketayotgan kishi qilib ko'rsatadi va Xurosondan Qarshiga ketayotgan karvondagilarga Xurosonga ketayotgani va u erdagi holatlarni surishtiradi. O'sha karvonga bir ayg'oqchi qo'shib yuboradi. Ayg'oqchi keltirgan xabarga ko'ra, Amir Husayn va Amir Muso xursand bo'lib aysh-ishratga berilib ketgan va Amir Temurni kelmasligiga ishongan bir paytda u payt poylab shaharga hujum qiladi va bu shaharni ulardan qaytib oladi. Amir Temurning bir o'zi tunda Qarshi shahrining handaqidagi tarnov orqali o'tadi. Uning oz sonli qo'shini karnay va burg'ularni chalib odamlarni vahimaga tushiradi va osongina shaharni egallaydi.

Shuningdek, Amir Temur Movarounnahrni birlashtirgan va mo'g'ullardan tozalagan bo'lsa ham ularning ba'zi guruhlari qal'alarda yashirinib yotgan edi. Amir Temur ularni bir hiyla bilan mamlakatdan chiqarib yuboradi. Hiyla quyidagicha bo'ladi: Amir Temur mo'g'ul hukmdori Ilyos Xoja nomidan qal'adagilarga qarata yorlig' yozib, qal'ani urushsiz topshirishlarini buyurgan. Amir Temurning buyrug'iga ko'ra, askarlar chang-to'zon ko'tarib, o'zlarini g'animga ko'pday qilib ko'rsatib vahima bilan qal'alarga boradilar. Ilyos Xojaning talabi yozilgan yorlig'ni ularga ko'rsatadilar. Yorliq g'animlar qo'liga tegib, Amir Temur lashkarlari ko'targan chang-to'zonni ko'rishgach, qo'rqqanidan tun qorong'usida qal'alarni tashlab qochadilar.

Ana shu tariqa Movarounnahrda mo'g'ullar va boshboshdoq amirlarning zulmiga barham beriladi. Bugungi kunda Amir Temurning bu taktika va strategiyalari boshqa davlatlarda keng o'rganilayotgan bo'lib, “biz ham ushbu merosni davlat xavfsizligi va mudofaasini ta'minlashda amaliy ahamiyatga ega bo'lib, bu merosni chuqur tadqiq etishimiz kerak” deb o'ylaymiz.

Shohistaxon O'ljaeva

Etiketler :
Xabarga o'z izohingizni qoldiring

So'nggi xabarlar
O'xshash xabarlar
xxx video gratis porno italiano
paykasa instagram takipi hilesi instagram followers free followers ak bys ak etme bys shell indir php shell hacklink hacklink al hacklink satn al denizli escort tempobet giri altanya escort bayan ankara escort bayan maltepe escort umraniye escort eskiehir escorteskiehir escort eskiehir bayan escorteskiehir escort

rokettube