O’zbekiston Xalq Harakati
buy Instagram likes web tasarm instagram takipi satn al

Buxoro darvozalari

Buxoro darvozalari
15 Ağustos 2019 - 11:42 'da yuklandi va 518 marta o'qildi.

BUXORO DARVOZALARI

XX asr boshlaridan olib borilgan arxeologik tadqiqotlar Buxoro tarixining qator noma'lum sahifalarini ochib berdi. Jumladan, 1935­-1936 yillarda V.A.Shishkin tomonidan Mag'oki Attori masjidi, Ismoil Somoniy maqbarasi hamda Chashmai Ayyub yodgorliklari atrofida olib borilgan arxeologik qazilma ishlari ushbu binolar haqida ma'lumot beribgina qolmay, Buxoroning Eski Qal'a devorlari qoldiqlarining bir qismi topilishiga sabab bo'ldi.

1970 yilda Ya.G'ulomov, A.Ahrorov va A.Muhammadjonov rahbarligida Ark va Zindon yaqinida, Mir Arab madrasasi hamda Toqi zargaronning shimoliy tomonida shurflar qazilib, arxeologik tadqiqotlar o'tkazilgan. Bu arxeologik tadqiqotlarda “Buxoro maxsus ilmiy-ishlab chiqarish ustaxonasi”ning o'sha paytdagi rahbari, me'mor-muhandis I.Muhsinov ham qatnashdi.

Ushbu tadqiqotlar natijasida qadimiy shaharning uchta paxsa devorli qal'a bilan o'ralganligi ma'lum bo'ldi. Tarix esa bu ma'lumotlarni yana bir karra isbotlaydi. Jumladan, S.Tolstovning “Drevniy Xarezm” kitobida hamda L.Rempelning “Dalyokoe i blizkoe Buxary” kitobida bu ma'lumotlar tasdiqlanadi. Birinchi qal'a devori shimol tomondan Zindon binosidan, sharq tomondan esa Madrasai chuqur yodgorligi o'rtasidan boshlanib, janubdan Toqi telpakfurushon, garbdan Ark yonidan o'tib, yana borib Zindon yaqinidagi qismga qo'shilgan. Bu qal'a devorlari 849-850 yillarda qurilgan bo'lib, ettita darvozasi bo'lgan. Darvozalar quyidagicha nomlangan:

Temir darvoza.
Ko'handiz darvozasi.
Binni Asad darvozasi.
Binni Sa'd darvozasi.
Attorlar darvozasi.
Nur (Nav) darvozasi.
Hakroh darvozasi.
asrning birinchi yarmiga kelib, Chingizxon tomonidan buzilgan Ark va qal'a devorlari, mo'gullarning o'zi tomonidan qayta tiklangan.
XVII asrga kelib esa aholi soni ko'payib, shahar kengayadi hamda qadimgi qal'a devorlari shahar ichida qolib ketadi. Abdulazizxon davrida shaharning g'arbiy qal'a devorlari qayta barpo etilib, 11 darvoza barpo etilgan. Ular quyidagicha nomlangan:

Samarkand darvozasi.
Hazrati Imom darvozasi.
O'g'lon darvozasi.
Shergiron darvozasi.
Qorako'l darvozasi.
Shayx Jalol darvozasi.
Xo'ja Ismat (Xo'jayon) darvozasi.
Namozgoh darvozasi.
Salloxona darvozasi.
Qavola (Qarshi) darvozasi.
Mozor Sharif darvozasi.
Abdulazizxon barpo ettirgan qal'a devorlarini Abdullaxon g'arbga tomon kengaytirib, “xiyobon” hosil qiladi. Maydoni kengaygan shaharning darvozasi ham bittaga ko'payadi. O'g'lon darvozasidan keyin shimoli-g'arb tomonda Xorazmga yo'nalgan Talipoch darvozasi quriladi va darvozalar soni 12 taga etadi. Darvozalar soni va ko'rinishi XIX asrgacha shu holaticha saqlangan.

Qadim darvozalarning qurilishi, nomlanishi ham o'ziga xos tarixga ega. Mazkur inshootlarning asrlar sinovidan eson-omon o'ta olishi uchun dastlab qurilish materiallariga, texnologiyasiga alohida e'tibor qaratilgan. Chunonchi, qurilishda ishlatilgan birgina loyni tayyorlash uchum ko'mir kukuni, qamish kuli, ohak-ganch, kum va suvdan iborat qorishma o'n ikki soat qaynatilgan. Tayyor qorishma darvoza devori mustahkamligini ta'minlash bilan birga, o'zidan nam o'tkazmagan va shu orqali emirilishining oldini olgan.

Shuningdek, asos (fundament) buyra yoki qamish bilan yopilib, uning ustidan ikki qator 25×25 sm. o'lchamdagi g'ishtlar terilgan. So'ng ikkita “guldasta” yasalib, arka, timpan, kitoba, dandonalar qal'a devori balandligiga tenglashtirib yasalgan. Lekin har bir darvozaning tashqi ko'rinishi, me'moriy echimi bir-biridan farq qilgan. Quyida Buxoroning o'n ikki darvozasi haqida qisqacha ma'lumot beramiz.

Samarkand darvozasi
Shayboniy hukmdor Abdulazizxon (1541-1549) tomonidan qurdirilgan bo'lib, 1557-1560 yillarda Abdullaxon tomonidan qayta ta'mirlangan. Samarkand yo'li orqali G'ijduvon, Toshkent, Qo'qon va boshqa shaharlardan, uzoq xorijdan kelgan mehmonlar, savdogarlar shu darvozadan shaharga kirishgan. Darvoza yaqinida aravasozlik, yog'och materiallari, eshik, deraza bozori bo'lgan. Keyinchalik amir Abdulahadxon, Olimxon davrida tiklangan yozgi saroy – Sitorai Mohi Xossaga eltuvchi yo'l shu darvoza orqali o'tgani bois bu maskan savdogarlar uchun juda ahamiyatli hisoblangan. Darvozaning balandligi (11,4 m.) qadimiy devor balandligiga teng bo'lib, arka va timpanli, kitebasiz.

facebook.com

Etiketler :
Xabarga o'z izohingizni qoldiring

So'nggi xabarlar
O'xshash xabarlar
xxx video gratis porno italiano
paykasa instagram takipi hilesi instagram followers free followers ak bys ak etme bys shell indir php shell hacklink hacklink al hacklink satn al denizli escort tempobet giri altanya escort bayan ankara escort bayan maltepe escort umraniye escort eskiehir escorteskiehir escort eskiehir bayan escorteskiehir escort

rokettube