“Шайтанат” асари муаллифининг тавбаси

“Шайтанат” асари муаллифининг тавбаси
127 views
25 September 2014 - 11:43

421924_355444724574366_1521137942_n(Юмалоқ-ёстиқ асарлар ва уларнинг нодон ўқувчилари)

Бугунги кунга келиб, адабиёт деганларининг “а”си чиқиб кетди. “А” си чиқиб кетгандан кейин фақат “дабиёт” қолди. “Дабиёт” дегани арабчасига “ҳайвонот” деганидир. Адабиёт шу тариқа фаришталик мақомидан тушиб ҳайвонотга айланди. Бу ҳайвонот ичида инсон ҳам бор. “Инсон фикрловчи ҳайвондир” (Арастунинг сўзи).

Бугунги замоннинг ўқувчисиям, ёзувчисиям айниди. 90- йиллар хаос пайдо бўлди. Шунда Тоҳир Малик “Шайтанат” детективини ёзди. Детектив ва осон ўқилувчи нарсага ташна бўп турган ўқувчи ёппасига “Шайтанат”га ёпишди. Хаос бир мунча тўлди.

Тоҳир Малик нима иш қилиб қўйганини кейин тушуниб етди, лекин кеч бўлган эди. Тоҳир аканинг ижодини кузатсак, кейинги асарларида детектив деганларидан қочиш, пушаймонлик кўзга ташланади. Чунки, бу инсоннинг қалбига назар ташласам “адабиётдаги бузғунчиликни бошлаб бердим” деган афсус чекишга ўхшаган бир нималарни илғаб қоламан. Буни ҳозир ёзаётган нарсаларидан ҳам билиш мумкин.

Бўлар иш бўлди. Гапнинг индаллосига келсак, ҳатто Тоҳир Маликнинг бу асари ҳам детектив бўлса-да сал адабиётбашара эди. Ҳар ҳолда сюжет, тугун, ечим деган нарсаларга риоя қилинган. Ҳозирги детектив ёзаётганлар-чи?! Кўнглинг айнийди, кўнглинг озади, кўнглинг синади, кўнглинг…

Ҳаҳ, детектив ўқиганларни чивғин чақиб, бит таласин! Бу қовоқбошларнинг бирортасига беш кетмайман! Шундай фаросати паст, саводсизки, адабиёт нормаларидаги классик асарларни бирортасини очиб кўрмаган хумсалар.

Бу қовоқбошларга фақат воқеа керак, воқеа керак, воқеа керак! “Уриб кетди-сўйиб кетди” керак! Ҳаҳ воқеа дегани адабиётмас-да! Кутиб туради “Асар қаҳрамони Фалончи Писмадончини қаерда қандай қилиб ўлдиради?” ёки “Тунги клубда Фалончихонни зўрлаб кетишгандан кейин унинг севгилиси Фисмадончи буни қандай қабул қилади, душманлардан қандай қилиб ўч олади?” ва ҳоказо..

Ҳаҳ савиянга ўт тушсин! Адабиёт деб ўйлаган ўйинг чалкашиб ўзинг ўша китоб ўрнини босаётган телефонинг билан сувга йиқилиб туш!

Гапларимдан сўнг детектив жанрини ёмон кўраркан деган хаёлга борманг. Агата Кристи, По, Эко, Жон Грешам каби жаҳон детектив муаллифларининг асарларини қизиқиб ўқийман.
Бизникилар-чи? Уларнинг тўпиғига ҳам чиқмайди.

Бу бозорбоп китобларнинг муқовасиёқ уларни тортади. Китоб муқоваси тахминан қон шаклидаги шрифтда ёзилган бўлиб, қонга бўялган пичоқ тасвири ёки бошқа бирида таранг оловранг қизил куйлак кийган ойимтилланинг суврати ва ҳоказо… Номлари ҳам бошқача, тахминан шундай: “Дубайдаги тунги клуб” “Қасоскорнинг сўнгги куни”, “Эхтирослар маликаси”, “Сиртмоқ” “Йўқолган пичоқ” , “Афғон шамоли”ва ҳоказо…

Афғонистон мавзуси ўлсин, ёзилавермасдан!..

Бу асарларни ўқиган ўқувчи ўша ердаги футбол стадионида ҳам наша ўстириларкан деб ўйлаб қолди!

Бу юмалоқ –ёстиқ қилиб ёзаётганларнинг ичида менинг яқин дўстларим ҳам бор. Хоҳласангиз, кўрсат десангиз танқидни ўз дўстларимдан бошлаб бераман! Бир танишимга шу гапларни гапирсам, сиз ҳам ёзинг детектив асарларни қўлингиздан келади-ку дейди.

Ҳой, бўйим баравар олтинга кўмсанг ҳам ёзмайман! Китобхонларга эргашиб нарса ёзмаслик керак, аксинча китобхонларни эргаштириб ёзиш керак, акаси! Хуллас гап кўп!

Адабиётнинг “а”си чиқиб кетди!..

Шукур Жаббор

facebook.com тармоғидан олинди